Türkiye'de yıllık enflasyon şubat ayında yüzde 31,5 seviyesine yükseldi

A1 Capital tarafından yayımlanan günlük bültende; Orta Doğu'daki enerji arzı krizi, küresel borsalardaki sert kayıplar ve yurt içi enflasyon verileri analiz edildi. Raporda şu ifadelere yer verildi:

“ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, Orta Doğu'dan enerji ihracatını durdurunca küresel petrol ve doğalgaz fiyatları fırladı. Tahran, gemilere ve enerji tesislerine saldırdı, Körfez'de seyrüseferleri kapattı ve Katar'dan Irak'a kadar üretim durdurmalarına neden oldu. Ortadoğu'daki enerji arzındaki aksamalar yatırımcıların enflasyon endişelerini artırdığı için küresel borsalar geriledi.

Güney Kore hisse senetleri yüzde 10 dan fazla değer kaybetti ve sadece bu hafta 430 milyar dolar değer kaybetti. Bu düşüş, Ortadoğu daki savaşın şiddetlenmesiyle won'un 17 yılın en düşük seviyesine gerilemesinin ardından, dünyanın en hareketli piyasası olan Güney Kore'de yoğun satışlara yol açtı. Ortadoğu'da uzun sürecek bir savaş riskinin artması, özellikle Güney Kore gibi enerji ihtiyacını neredeyse tamamen ithalattan karşılayan net petrol ithal eden ülkeler için büyük önem taşıyor. Piyasa tepkisi oldukça açıklayıcı oldu; zira ülkenin petrol alımlarının yaklaşık yüzde 70i Orta Doğu dan geliyor.

Yabancı yatırımcıların piyasadan çekilmesiyle yaşanan sert kayıplar, yapay zekâ destekli, dünya çapında bir yükselişle son bir yılda değerini iki katından fazla artıran bir piyasa için ani bir dönüşü işaret etti. Bu, kazançlarda temel bir bozulmadan ziyade, pozisyonların geri çekilmesi ve risk azaltımı gibi görünüyor. Hatırlatmak gerekirse ; Petrol fiyatları yükseldiğinde ve döviz kurlarındaki oynaklık arttığında, özellikle Kore ve Japonya gibi petrol ithal eden pazarlarda, küresel fonlar en likit endeks ağırlıklı hisselerden hızla uzaklaşarak riskten arınma eğilimindedir. 

Güney Kore Merkez Bankası, bu sabah piyasaların açılmasının hemen ardından yaptığı açıklamada, "Dış faktörler de dikkate alındığında bile, won döviz kurları ve tahvil getirilerinin iç piyasa dinamiklerinden aşırı derecede sapması durumunda yakından takip edeceğiz" dedi ve sürü psikolojisine benzer davranışlara karşı önlem alacağının sözünü verdi.

Yakın vadede izlenmesi gereken en önemli noktalar Körfez den gelen fiziksel ihracat verileri, teyit edilmiş tanker olayları, ABD donanmasının hareketleri ve Iran ın üslubudur ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşı Ortadoğu'daki arzı aksattığı için petrol fiyatları bu sabah da %l arttı, ancak ABD'nin Başkanı Trump'ın ABD Donanmasının Hürmüz Boğazından geçen gemilere eşlik etme olasılığını gündeme getirmesinin ardından artış hızı önceki seanslara göre yavaşladı. Brent petrolü yüzde l,4 artarak 82,57 dolara yükseldi. ABD Batı Teksas Orta Ham Petrolü, yüzde l artarak 75,28 dolara yükseldi. Her iki petrol türü de son iki işlem gününde yaklaşık yüzde 5 veya daha fazla artış gösterdi.

İsrail ve ABD güçleri dün iran genelindeki hedeflere saldırdı. Bu saldırılar, küresel petrol üretiminin yaklaşık üçte birini oluşturan bölgedeki enerji altyapısına yönelik iran saldırılarına yol açtı. OPEC ikinci büyük ham petrol üreticisi olan Irak, depolama sınırlamaları ve ihracat yolunun olmaması nedeniyle günlük üretimini yaklaşık 1,5 milyon varil, yani üretiminin yaklaşık yarısını azalttı. Yetkililerin ajanslara verdiği bilgilere göre ise, ihracat yeniden başlamazsa ülkenin birkaç gün içinde yaklaşık 3 milyon varillik günlük üretimini durdurmak zorunda kalabileceğini söyledi. Trump'un ABD savaş gemilerinin eşlik edebileceği haberi de beraberinde gelmişti. İran ayrıca, dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazindaki tankerleri de hedef aldı. Boğazdan geçişler fiilen kapalı durumda. Ülkeler ve şirketler alternatif güzergahlar ve tedarik kaynakları aramaya başladı. Hindistan ve Endonezya başka enerji kaynakları aradıklarını belirtirken, bazı Çin rafinerileri kapanıyor veya bakım planlarını öne alıyor.

iran'la savaş nedeniyle tehdit altında olan Körfezin en önemli denizcilik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazindan sadece petrol ve doğalgaz geçmiyor. Uluslararası Alüminyum Enstitüsü'ne (IAI) göre, bölge aynı zamanda önemli bir alüminyum üreticisi olup, geçen yıl küresel üretimin yüzde 8'inden fazlasını karşılamıştır. Bahreyn, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirliklerindeki eritme tesisleri tarafından her yıl Hürmüz Boğazı üzerinden 5 milyon tondan fazla metal sevk ediliyor. Bu tesisleri beslemek için büyük miktarlarda boksit ve alümina da ters yönde taşınıyor. Orta Doğu, son yirmi yılda, bölgenin devasa doğalgaz rezervlerini enerji yoğun ergitme sürecini desteklemek için kullanarak, önemli bir alüminyum üretim merkezi haline geldi. Körfez İşbirliği Konseyinin (GCC) üretimi 2010'daki 2,7 milyon tondan geçen yıl 6,2 milyon tona yükselerek Çin dışında bölgenin en büyük ikinci tedarikçisi konumuna geldi. Yurtiçinde ise enflasyon ve TCMB'ye ait beklentimizi ( Subat enf. yüzde 2,91 ve TCMB Mart toplantısında Pas geçme ile yüzde 37'de sabit bırakma) hafta başında belirtmistik.

Şubat ayında Türkiye'de enflasyon aylık baz da yüzde 2,96 olarak gerçekleşti ( bizim beklentimiz yüzde 2,9l'ein hafif üzerinde) ve Yıllık enflasyon ise yüzde 30,7'den yüzde 31,5'e yükseldi. Gıda, fiyat baskısının ana kaynağı olmaya hala devam ederken, ulaşım ve yeme-içme gibi gıda dışı bazı kategoriler de geçen ayki artışa katkıda bulunmuş. Diğer taraftan ise mal enflasyonu yıllık baz da hafifçe artarak yüzde 27,2'ye yükselirken, çekirdek mal enflasyonu yıllık bazda yüzde 16,6'ya gerileyerek deflasyonun artmasına katkıda bulunmuş. Hizmetler enflasyonu düşüş eğilimini sürdürerek yıllık baz da yüzde 39,7 seviyesinde kalmış. Petrol fiyatlarındaki belirsizlikle birlikte yönetimin benzin fiyatlarına uygulanan vergiyi ayarlayarak petrol fiyat şokunun bir kısmını absorbe etme kararı alma olasılığına rağmen, enflasyon görünümüne yönelik riskleri artırmakta.”